Satellietverbindingen rechtstreeks naar je smartphone klinken als pure sciencefiction die werkelijkheid wordt. Wie regelmatig naar SpaceX kijkt, zou bijna geloven dat traditionele telecomproviders binnenkort overbodig zijn. Toch haalt de gevestigde orde de schouders op. Toen Elon Musk aankondigde met Starlink Mobile een volwaardige mobiele provider te willen neerzetten, reageerde Tim Höttges, topman van Deutsche Telekom (het moederbedrijf achter onder meer T-Mobile), opmerkelijk laconiek: "Welkom op het feestje." Maar aan dat feestje hangt volgens hem wel een prijskaartje van minstens 180 miljard euro.

Als nuchtere ondernemer in de telecom en e-commerce kijk ik met veel plezier naar dit soort titanenstrijd. Innovatie is altijd welkom, maar de fysieke werkelijkheid van mobiele netwerken laat zich niet zomaar omzeilen met een handvol satellieten.

De meedogenloze wiskunde van radiospectrum

De grootste bottleneck voor iedere mobiele nieuwkomer is niet de technologie, maar de ruimte in de ether. Om miljoenen gebruikers tegelijkertijd te laten streamen, videobellen en betalingen te laten verrichten, heb je frequentieruimte nodig. Veel frequentieruimte.

Musk wist onlangs zo'n 76 megahertz aan spectrum te bemachtigen. Dat klinkt indrukwekkend, totdat je het vergelijkt met de gevestigde partijen. Een speler als Deutsche Telekom beschikt alleen al over ruim 400 megahertz aan spectrum. In Europa weten we drommels goed wat frequenties kosten: de veilingen door toezichthouders zoals onze eigen Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) lopen steevast in de honderden miljoenen tot miljarden euro's. Wil Musk op mondiaal niveau concurreren met volwaardige providers, dan praten we over astronomische bedragen met minstens elf nullen, puur en alleen om het recht te kopen signalen door de lucht te mogen sturen.

IJzer, beton en tienduizenden masten

Naast spectrum stuit elk mobiel netwerk op de weerbarstige grondrealiteit. Satellieten in een lage baan om de aarde zijn fantastisch voor afgelegen gebieden, op zee of in dunbevolkte buitengebieden. Maar zodra je een betonnen kantoorpand, een distributiecentrum of een drukke winkelstraat inloopt, verliest een satellietsignaal al snel zijn kracht.

Traditionele providers danken hun betrouwbaarheid aan tienduizenden zendmasten, kilometers glasvezelkabels en complexe wijkcentrales. Alleen al het netwerk van T-Mobile telt zo'n 85.000 masten. Dat stamp je niet even uit de grond tussen twee raketlanceringen door. Het vergunningentraject, de pacht van grond en het fysieke onderhoud vergen decennia aan kapitaal en mankracht.

Wat betekent dit voor de ondernemer?

Voor webwinkeliers en digitale dienstverleners is een stabiele mobiele verbinding pure levensbehoefte. Onze klanten winkelen onderweg, rekenen af via betaalapps en verwachten direct antwoord via livechat. Zonder vlekkeloos mobiel internet staat de omzet stil.

De plannen van Starlink zijn vooral interessant als noodvoorziening en back-up. Voor logistieke bedrijven met vrachtwagens in afgelegen grensregio’s of magazijnen buiten het bereik van hoogwaardig 5G biedt satellietconnectiviteit een welkome extra laag van redundantie. Maar de illusie dat satellieten op korte termijn de Nederlandse glasvezel- en 5G-standaard vervangen, kunnen we gerust doorprikken.

Conclusie: innovatie dwingt scherpte af

Musk onderschatten is zelden verstandig; hij heeft vaker industrieën op hun kop gezet. Maar telecom is een sector die drijft op schaarse fysieke infrastructuur en gigantische kapitaallasten. De gevestigde telecomreuzen kijken de plannen dan ook met gezonde nuchterheid aan. Voor ons als zakelijke gebruikers levert de strijd vooral één ding op: bestaande providers moeten blijven investeren om relevant te blijven, en dat komt de netwerkkwaliteit uiteindelijk alleen maar ten goede.